2001 оноос хойш АНУ хэчнээн орныг бөмбөгдөж, ямар зардал гаргасан бэ

Дональд Трамп өмнөх үеийнхнийхээ нэгэн адил АНУ-ын стратегийн ашиг сонирхлыг хэрэгжүүлэхийн тулд цэргийн хүчинд найдаж, АНУ-ын гадаад бодлогыг 20 гаруй жилийн турш тодорхойлж ирсэн хэв маягийг үргэлжлүүлсээр ирсэн. 2001 оны 09 дүгээр сарын 11-ний Нью-Йорк болон АНУ-ын нийслэлд болсон халдлагаас хойш АНУ гурван удаа бүрэн хэмжээний дайн хийж, 10-аас доошгүй орныг нисгэгчгүй онгоцоор халдлага үйлдэж,  нэг жилийн дотор олон удаа бөмбөгдсөн.

Доорх графикт АНУ-ын 2001 оноос хойш бөмбөгдсөн бүх улсыг харуулав.

 

Олон арван жилийн дайны зардал

2001 оны 09 дүгээр сарын 11-ний халдлагын дараа Ерөнхийлөгч Жорж Буш "терроризмын эсрэг дайн" гэж нэрлэсэн дэлхийн хэмжээний цэргийн кампанит ажлыг эхлүүлж, АНУ-ын гадаад бодлогыг шинэчилж, олон улс даяар дайн, агаарын довтолгоонуудыг өдөөсөн.

Брауны их сургуулийн Ватсоны Олон улсын болон олон нийттэй харилцах хүрээлэнгийн хийсэн дүн шинжилгээгээр 2001 оноос хойш АНУ тэргүүтэй дайнууд Афганистан, Пакистан, Ирак, Сири, Йемен болон бусад мөргөлдөөний бүс нутагт 940,000 орчим хүний ​​амь насыг авч одсон байна.

АНУ 20 гаруй жил үргэлжилсэн мөргөлдөөнийг санхүүжүүлэхэд ойролцоогоор 5.8 их наяд доллар зарцуулсан байна. Үүнд Батлан ​​хамгаалах яам (DOD) 2.1 их наяд доллар, Дотоодын аюулгүй байдал 1.1 их наяд доллар, DOD-ын үндсэн төсвийг нэмэгдүүлэхэд 884 тэрбум доллар, ахмад дайчдын эмнэлгийн тусламж үйлчилгээнд 465 тэрбум доллар, дайныг санхүүжүүлэхэд олгосон зээлийн хүүгийн нэмэлт нэг их наяд ам.долларын төлбөр багтана. Өмнө нь зарцуулсан 5.8 их наяд доллараас гадна АНУ дараагийн 30 жилийн хугацаанд ахмад дайчдыг халамжлахад зориулж дор хаяж 2.2 их наяд доллар гаргах ёстой гэж үзэж байна. Энэ нь 2001 оноос хойших АНУ-ын дайны нийт зардлыг 8 их наяд ам.долларт хүргэх болно.

Афганистаны дайн (2001-2021)

Хамгийн анхны бөгөөд хамгийн шууд хариу арга хэмжээ бол Аль-Кайда бүлэглэлийг устгаж, Талибаныг эрх мэдлээс нь зайлуулах зорилгоор Афганистан руу довтолсон явдал байв. 2001 оны 10 дугаар сарын 7-нд АНУ "Тогтвортой эрх чөлөө" ажиллагааг эхлүүлсэн. Эхний дайралт хэдхэн долоо хоногийн дотор Талибаны дэглэмийг түлхэн унагаж чадсан юм. Гэсэн хэдий ч зэвсэгт эсэргүүцлийн бүлгүүд АНУ болон эвслийн хүчний эсрэг удаан хугацааны эсэргүүцэл үзүүлэв. Дайн нь АНУ-ын түүхэн дэх хамгийн урт мөргөлдөөн болж, дөрвөн Ерөнхийлөгчийн үеийг хамарсан бөгөөд 2021 онд цэргээ эцэслэн гаргах хүртэл 20 жил үргэлжилсэн. Үүний дараа талибанчууд Афганистанд хяналтаа эргүүлэн авсан юм. Браун их сургуулийн "Дайны зардал" төслийн дүн шинжилгээгээр дайны шууд үр дүнд ойролцоогоор 241,000 хүн амиа алдсан байна. Дайны улмаас өлсгөлөн, өвчин эмгэг, гэмтэл бэртлээс болж олон зуун мянган хүн, голдуу энгийн иргэд амь үрэгджээ.

Дайны зардал төслийн дагуу АНУ болон НАТО-гийн холбоотнуудаас дор хаяж 3,586 цэрэг дайны үеэр амь үрэгдсэн бөгөөд энэ нь АНУ-д 2,26 их наяд ам.долларын өртөг гарсан гэж тооцоолжээ.

Иракийн дайн (2003-2011)

2003 оны 03 дугаар сарын 20-нд Буш хоёр дахь дайныг Иракт эхлүүлж, Ерөнхийлөгч Саддам Хуссейнийг үй олноор хөнөөх зэвсэгтэй гэж мэдэгдсэн нь худал болох нь нотлогдсон. 2003 оны 05 дугаар сарын 1-нд Буш даалгавраа биелүүлж, Ирак дахь томоохон байлдааны ажиллагаа дууссан гэж зарлав. 2000-аад оны дунд үеэс эхлэн Тагнуулын төв газар Пакистаны Афганистаны хилийн дагуух овог аймгуудын нутаг дэвсгэрт нисгэгчгүй онгоцоор цохилт өгч, тэнд ажиллаж байгаа Аль-Каида болон Талибан бүлэглэлийн төлөөлөгчдийг онилжээ. Эдгээр цохилтууд нь дайныг өргөжүүлсэн.

Үүний зэрэгцээ АНУ Сомалид "Аль-Каида"-тай холбоотой сэжигтнүүдийн эсрэг агаараас цохилт өгч, дараа нь зэвсэгт бүлэглэл хүчирхэгжихийн хэрээр Аль-Шабаб бүлэглэлтэй холбоотой дайчдыг онилсон байна.

Ливийн хөндлөнгийн оролцоо

2011 онд Ливийн удирдагч Муаммар Каддафийн эсрэг бослогын үеэр АНУ Ливид НАТО тэргүүтэй интервенцид нэгдсэн. Америкийн арми нисэхийг хориглох бүсийг хэрэгжүүлэхийн тулд агаараас болон пуужингийн цохилт өгсөн. Каддафиг түлхэн унагаж, устгаж, Ливи улс удаан үргэлжилсэн тогтворгүй байдал, фракц хоорондын тэмцэлд автав.

Ирак, Сири

2014 оноос хойш АНУ Сирийн дайнд хөндлөнгөөс оролцож, ISIS-ыг ялах зорилго тавьсан. Ирак дахь кампанит ажлынхаа үндсэн дээр АНУ Сирид тогтмол агаарын цохилт өгч байв. Иракт АНУ-ын хүчин Иракийн цэргүүдэд зөвлөгөө өгч, ISIS-тай тулалдаж, Ираны нөлөөг эсэргүүцэхийг оролдсон нь Трампын тушаалаар 2020 онд Ираны генерал Кассем Солейманигийн аминд хүрсэн цохилт хийсэн.

https://www.aljazeera.com/news/2026/3/3/how-many-countries-has-the-us-bombed-since-2001-and-how-much-has-it-cost