“IntelliNews”: Хүрэлсүхийн залгамжлагчийг тодруулах өрсөлдөөн улс төрийн дүр төрхийг өөрчилж байна

Монголын дараагийн сонгуулийн мөчлөг жил хүрэхгүй хугацааны дараа Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар эхэлнэ. Парламентын сонгууль 2028 онд болно. Сурталчилгаа албан ёсоор эхлэхээс өмнө улс төрчид Ерөнхийлөгч Ухнаа Хүрэлсүхийн залгамжлагчийн төлөөх өрсөлдөөнд аль хэдийн өрсөлдөж эхэлсэн. Нэр дэвшигчдийн хүрээ нэмэгдэж байгаа нь эрх баригч Монгол Ардын Нам (МАН) доторх хуваагдал улам бүр нэмэгдэж, өрсөлдөгч фракцууд өөр өөр өрсөлдөгчдийг дэмжиж байгааг харуулж байна. Сөрөг хүчний намын нэр дэвшигчид ч мөн гарч эхэлж байна. МАН-ын доторх хуваагдал нь удирдлагын өөрчлөлтийн хүнд үетэй холбоотой бөгөөд үүнд нэг жил хүрэхгүй хугацааны дотор хоёр Ерөнхий сайд огцорсон явдал багтаж байна.

Шинжээчдийн үзэж байгаагаар одоогийн маневр нь нөлөөллийн төлөөх өрсөлдөөнийг харуулж байгаа бөгөөд энэ нь популист шийдвэр гаргах хандлагатай байдаг. Удирдлагын ойр ойрхон солигдох нь урт хугацааны эдийн засгийн шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх хүчин чармайлтыг хүндрүүлж, бодлогын тодорхойгүй байдлын талаар хөрөнгө оруулагчдын санаа зовнилыг төрүүлэв.

Хүрэлсүхийн залгамжлагчийг тодруулах өрсөлдөөн эхэлж буй энэ үед нөхцөл байдал МАН-ын хяналтад буй Засгийн газар болон улс орон даяар гүн бат суурьшсан намын бүтэц зэрэг танил дүр зургаар эхэлж байна. Гэвч энэ удаад нам доторх хагарал илүү тод ажиглагдах болжээ.

"Хүрэлсүхийн дараах үе рүү анхаарал хандуулахын хэрээр МАН доторх эрх мэдэл  бутарч байна" гэж бизнесийн мэдээллийн "Mongolia Weekly" сонинд мэдээлжээ. Улс төрийн гол тоглогчид эрх мэдлийн дараагийн шилжилтэд бэлтгэн, байр сууриа бэхжүүлж байна. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, Г.Занданшатар нарыг огцорсны  дараа МАН-ын удирдлагад сүүлийн нэг жилийн хугацаанд хэд хэдэн удаа өөрчлөлт гарсан. Энэ оны эхээр 39 настай Н.Учрал Ерөнхий сайдын албан тушаалыг хүлээн авсан билээ.

 Одоо анхаарлын төвд МАН-аас Ерөнхийлөгчид хэнийг нэр дэвшүүлэх вэ гэдэг асуудал байна. "Өдрийн сонин"-ы саяхны шинжилгээгээр эрх баригч намаас нэр дэвших боломжтой хэд хэдэн хүнийг нэрлэжээ. Ерөнхий сайд асан Г.Занданшатарыг гол өрсөлдөгч гэж үзэж байна. Түүний араас Шадар сайд Ж.Энхбаяр, Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг, Батлан ​​хамгаалахын сайд С.Бямбацогт нар бичигдэж байна. Улаанбаатар хотод төвтэй MEC судалгааны байгууллагаас дөрөвдүгээр сард явуулсан санал асуулгаар МАН-аас нэр дэвших боломжтой хүмүүс дундаас Г.Занданшатар сонгогчдын хамгийн өндөр дэмжлэгийг авчээ.

Учрал хурдан хугацаанд Монголын хамгийн нөлөө бүхий улс төрчдийн нэг болсон ч Үндсэн хуулийн дагуу Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид дор хаяж 50 настай байх ёстой тул Үндсэн хуулийн дагуу тэнцэхгүй. Хүрэлсүх бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаад албан тушаалаасаа бууна гэж олон хүн үзэж байна. 2019 онд батлагдсан Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр Монголын Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг зургаан жилийн хугацаагаар хязгаарласан нь Үндсэн хуульд томоохон өөрчлөлт оруулалгүйгээр дахин нэр дэвших магадлал багатай болгож байна.

Хамгийн чухал асуулт бол Хүрэлсүх албан тушаалаасаа буусны дараа улс төрийн нөлөөгөө хэрхэн хадгалах вэ гэдэг юм. МАН-ын нэр дэвшигчдийг сонгох үйл явц болон эрх баригч намын доторх эрх мэдлийн өргөн хүрээтэй тэнцвэрийг бүрдүүлэхэд түүний гүйцэтгэх үүрэг чухал байх болно. Германы Манхаймын Их Сургуулийн профессор Жулиан Диеркес мөн Хүрэлсүхэд дахин бүрэн эрхээ эдлэх боломжийг олгох Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөс илүүтэй өрсөлдөөнтэй сонгууль болно гэж үзэж буйгаа илэрхийлжээ.

Тэрбээр "Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж бусад гурван Ерөнхийлөгчид ажиглагддаггүй стратегийн чиглэлүүдийг, тухайлбал ардчиллыг бэхжүүлэх үйл явц болон гадаад бодлогын идэвхтэй байдлыг өөрийн мөрийн хөтөлбөртөө тусгаж байсан. Тиймээс миний хариулт бол энэ нь нэр дэвшигчдээс шалтгаална. Би бодит өөрчлөлт авчирсан нэг Ерөнхийлөгч, харин төдийлөн нөлөө үзүүлээгүй гурван Ерөнхийлөгчийн жишээг харж байна" гэжээ. Сөрөг хүчний Ардчилсан Нам (АН) мөн сонгуульд бэлтгэж байгаа хэдий ч инфляци, амьжиргааны өртгийн өсөлт, эдийн засгийн асуудлаас үүдэлтэй олон нийтийн бухимдлыг ашиглаж чадах эсэх дээр шинжээчдийн санал зөрүүтэй байна.

Монголын өдөр тутмын "Өдрийн сонин"-д тус намын дарга О.Цогтгэрэл, АН-ын дарга асан Л.Гантөмөр, Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг нарыг боломжит нэр дэвшигчдээр нэрлэжээ. Жижиг нам болох ХҮН нам ч мөн сонгуулийн үр дүнд нөлөөлж болзошгүй бөгөөд ялангуяа Монголын хоёр том намаас өөр хувилбар хайж буй хотын залуу сонгогчдын дунд дэмжлэг авах магадлалтай. 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нийт саналын 20 орчим хувийг авч, У.Хүрэлсүхийн дараа хоёрдугаар байрт орсон технологийн салбарын бизнес эрхлэгч Д.Энхбат тус намын боломжит нэр дэвшигчдийн тоонд багтаж байна.

Диеркес Энхбатын 2021 онд гаргасан хүчтэй үзүүлэлт нь уламжлалт хоёр намын оронд өөр хувилбар эрэлт хэрэгцээтэй байгааг харуулж байгаа бөгөөд ХҮН дахин найдвартай хүнийг нэр дэвшүүлбэл өрсөлдөх чадвартай хэвээр байж чадна гэж мэдэгджээ. Өнгөрсөн сард MEC-ийн хийсэн хийсэн санал асуулгаар Хүрэлсүх Монголын хамгийн алдартай улс төрч хэвээр байгаа бөгөөд түүний дараа Цогтгэрэл (АН), Занданшатар (МАН) нар жагсчээ. Улс төрийн тавцанд харьцангуй шинэ боловч Цогтгэрэлийн нэр хүнд бизнесийг дэмжсэн хөтөлбөр, намынхаа фракцуудыг нэгтгэх чадварын ачаар хурдан өссөн.

Зэс, нүүрсний экспорт хүчтэй, гадаад валютын нөөц сайн байгаа ч инфляци, дэд бүтцийн саад бэрхшээл, эрчим хүчний хомсдол, шатахууны үе үе тасалдах нь сонгогчдын гол санаа зовоосон асуудал хэвээр байна. Сонгууль болоход бараг жил үлдсэн тул кампанит ажил аль хэдийн эхэлсэн бөгөөд шинжээчдийн үзэж байгаагаар олон нийтийн тавцанд хараахан гараагүй байгаа ч ихэнхдээ эрх баригч намын дотор байгаа бөгөөд Хүрэлсүхийг залгамжлах өрсөлдөөн Монголын улс төрийн дүр төрхийг өөрчилж байна.

https://www.msn.com/en-us/news/other/mongolia-s-next-president-race-to-succeed-khurelsukh-reshapes-political-landscape/ar-AA29FdVh?ocid=BingNewsSerp