“THEGUARDIAN”: Мөнх цэвдэг гэсэж, Монголын “дүр төрх” өөрчлөгдөж байна
Уур амьсгалын хямрал түргэсэхийн хэрээр Монгол Улс эрчимтэй дулаарч, дэлхийн бөмбөрцгийн хойд хагасын хамгийн өмнөд хэсэгт орших мөнх цэвдэгтэй ландшафтуудыг багтаасан тус улсын криосфер мандлыг өөрчилж байна. Хэдийгээр Арктикаас зайтай ч Монгол нь гайхалтай хүйтэн уур амьсгалтай.
Иймд, Монголд өрнөж буй өөрчлөлтүүд нь зөвхөн нутгийн иргэд, экосистемд төдийгүй хойд туйлын эргэн тойронд бүхэлдээ нөлөөлж байна. 1970-аад онд хийсэн түүхэн судалгаагаар, Монголын газар нутгийн 63 орчим хувь нь мөнх цэвдгээр хучигдсан байдаг. Өнөөдрийн тооцоогоор зөвхөн 26 – 29 хувь нь л үлдсэн байна.
Сибирь, Канад, Аляскийн мөсөөр баялаг мөнх цэвдгээс ялгаатай нь Монголын мөнх цэвдгийн ихэнх хэсэг нь харьцангуй дулаан, нимгэн, хуурай байдаг тул температурын өсөлтөд онцгой мэдрэмтгий байдаг. Бэлчээрийн даац хэтрэх зэргээс болж хөрсний ургамал устсанаар гэсэх процессыг улам түргэсгэдэг талаар Жорж Вашингтоны их сургуулийн газар зүй, байгаль орчны тэнхимийн профессор Николай Шикломанов онцолжээ.
Монголын мөнх цэвдэгт хамгийн том бүс нутгийн нэг болох Дархадын хотгорт газар доорх мөс хайлах үед термокарст цөөрмүүд бэлчээрийг дамнан тэлдэг. Пинго нурж, намгархаг газар нүүдэллэж, уламжлалт бэлчээрийн бүсүүд улам бүр тааварлашгүй болж байгаа аж. МУИС-ийн Экологийн магистрант Ё.Пүрэвдулам
“Хөлдсөн газар гэсэх тусам хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтүүд өдөр тутмын амьдралд ажиглагдах болно. Зарим бэлчээр чийглэг, намгархаг болж байхад зарим нь газрын гүнд ус нэвчиж хатаж ширгэдэг. Булаг шандуудын байршил өөрчлөгдөж, улирлын усны хүртээмж өөрчлөгдөж, ургамлын хэв маяг өөрчлөгддөг. Үүний зэрэгцээ эрдэмтэд газрын гадарга дор өрнөж буй үйл явцыг ойлгохыг хичээж байна. Монгол, Япон, Орос, АНУ-ын судлаачид газрын температур, хөрсний нөхцөл, ус судлал, агаар мандлын үйл явцыг хянах чиглэлээр хамтран ажилладаг” гэжээ.
Хөлдөөсөн хөрсөнд баригдсан органик бодисууд задарч эхэлснээр метан, нүүрстөрөгчийн давхар исэл зэрэг хүлэмжийн хийнүүд агаар мандалд цацагдаж, уур амьсгалын дулаарлыг улам түргэсгэхэд хүргэдэг.
Төстэй мэдээлэл
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд tug.mn хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу
