“Чингис хаан” одон хүртсэн эрхмүүд

   Монгол Улсын төрийн дээд шагнал, тэргүүн зэргийн “Чингис хаан” одонг 2005 оноос эхлэн эх орныхоо хөгжил дэвшил, тусгаар тогтнол, шинжлэх ухаан, урлаг соёл, спорт болон олон улсын харилцаанд онцгой гавьяа байгуулсан эрхмүүдэд хүртээж ирсэн түүхтэй. Уг одонг жил бүр Их эзэн Чингис хааны мэндэлсэн өдөр буюу Монгол бахархлын өдрөөр гардуулдаг уламжлалтай. Өнгөрсөн хугацаанд 17 удаа гардуулж, нийт 18 эрхэм энэхүү эрхэм хүндтэй шагналын эзэн болжээ.

Монгол төрийн тэргүүн дээд шагналыг хүртсэн эрхмүүд болон тэдний гавьяаг эргэн дурсъя.

2005 он П.Очирбат

Монгол Улсын анхны Ерөнхийлөгч П.Очирбат “Чингис хаан” одонгийн анхны эзэн болсон юм. Тэрбээр ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийг боловсруулж батлуулах, Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг бэхжүүлэх, нийгэм, эдийн засгийн шинэчлэлийг эхлүүлэхэд оруулсан хувь нэмрээ үнэлүүлжээ.

2006 он Б.Шарав

Төрийн шагналт, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, хөгжмийн зохиолч Б.Шарав Монголын орчин үеийн хөгжмийн урлагийг хөгжүүлж, үндэсний хөгжмийн бүтээлүүдээрээ эх орноо дэлхийд сурталчлахад оруулсан хувь нэмрээрээ шагнагдсан. Түүний “Чингис хаан” дуурь энэхүү шагналыг хүртэхэд онцгой нөлөө үзүүлжээ.

2009 он Д.Бямбасүрэн

 

Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэн улс орноо улс төр, эдийн засгийн шинэ тогтолцоонд шилжүүлэх, тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг бэхжүүлэхэд байгуулсан түүхэн гавьяагаараа “Чингис хаан” одон хүртсэн.

2010 он  Р.Гончигдорж

Монголын ардчилсан хувьсгалын үйл хэрэгт манлайлан оролцож, анхны ардчилсан парламентыг байгуулж төлөвшүүлэх, эрх зүйт нийгмийг хөгжүүлэхэд оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж Р.Гончигдоржид одон хүртээжээ.

2011 он Н.Багабанди

 

 

 

“Чингис хаан” одонг санаачлан бий болгоход гол үүрэг гүйцэтгэсэн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Н.Багабанди өөрөө тав дахь эзэн нь болсон юм. Төрт ёсны түүхэн уламжлалыг сэргээн баталгаажуулах, эрх зүйт нийгмийг төлөвшүүлэхэд оруулсан гавьяаг нь ийнхүү үнэлсэн байна.

2012 он  Д.Дэмбэрэл

 

 

 

УИХ-ын дарга асан Д.Дэмбэрэл парламентат ёсыг бэхжүүлэхэд олон жилийн турш хүчин зүтгэж, төрийн хууль тогтоох байгууллагын хөгжилд оруулсан хувь нэмрээрээ “Чингис хаан” одон хүртсэн.

2013 он Д.Содном

 

 

Монгол Улсын 14 дэх Ерөнхий сайд Д.Содном төрийн албанд нэгэн жарны турш зүтгэж, улс орны эдийн засаг, санхүүгийн тогтолцоог хөгжүүлэх, тусгаар тогтнол, үндэсний ашиг сонирхлыг хамгаалахад оруулсан хувь нэмрээрээ шагнагджээ.

2014 он Х.Намсрай

 

Монголын ХХ зууны гарамгай эрдэмтдийн нэг, академич Х.Намсрай шинжлэх ухааны салбарт оруулсан үнэтэй хувь нэмэр, судалгаа шинжилгээний бүтээлээрээ төрийн дээд шагнал хүртсэн.

2015 он Г.Мэнд-Ооёо

Яруу найрагч, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Г.Мэнд-Ооёо Монголын түүх, соёлын өвийг хамгаалах, сэргээн дэлгэрүүлэх, үндэсний утга зохиолыг дэлхийд таниулах үйлсэд оруулсан хувь нэмрээ үнэлүүлжээ.

2016 он Г.Ариунбаатар

 

 

 

Монгол Улсын гавьяат жүжигчин, дуурийн дуучин Г.Ариунбаатар дэлхийн тайзнаа Монголын нэрийг дуурсгаж, дуурийн урлагт гаргасан амжилтаараа “Чингис хаан” одонгийн арав дахь эзэн болсон юм.

2017 он Н.Түвшинбаяр

 

 

 

Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат тамирчин Н.Түвшинбаяр 2008 оны Бээжингийн олимпын наадмаас Монголын анхны алтан медалийг хүртэж, түүхэн амжилт гарган, ард түмний эв нэгдэл, үндэсний бахархлыг бадрааснаараа энэхүү шагналыг хүртсэн.

2019 он “The HU” хамтлаг

 

Монголын язгуур урлагийг орчин үеийн хөгжмийн урсгалтай хослуулан дэлхийн сонсогчдод хүргэсэн “The HU” хамтлаг “Чингис хаан” одон хүртсэн анхны хамтлаг болсон юм. Шагналыг хамтлагийн ерөнхий продюсер Б.Дашдондог гардан авчээ.

2021 он Ж.Гүррагчаа

Монгол хүн сансарт ниссэний 40 жилийн ойг тохиолдуулан сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаад “Чингис хаан” одон хүртээсэн. Тэрбээр 1981 онд “Союз-39” хөлгөөр сансарт ниссэн Монголын анхны, Азийн хоёр дахь сансрын нисгэгч юм.

2022 он Д.Доржготов, Жэк Уэтерфорд

2023 он  Монгол Улсын филармонийн Морин хуурын чуулга

 

Монголын үндэсний хөгжмийн өвийг дэлхийд таниулж, морин хуурын урлагийг хөгжүүлэхэд оруулсан онцгой хувь нэмрийг нь үнэлж Морин хуурын чуулгад “Чингис хаан” одон хүртээсэн.

2024 он Бан Ги Мүн

 

НҮБ-ын найм дахь Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Бан Ги Мүнд Монгол Улс, НҮБ-ын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх, олон улсын энх тайван, тогтвортой хөгжилд оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж “Чингис хаан” одон хүртээжээ.

2025 он С.Нарангэрэл

 

Хууль зүйн шинжлэх ухааны доктор, профессор, академич С.Нарангэрэл Монголын хууль зүйн шинжлэх ухааны хөгжил, эрх зүйн боловсрол, судалгааны салбарт олон жил үр бүтээлтэй ажиллаж, оруулсан хувь нэмрээрээ төрийн дээд шагнал хүртсэн.

“Чингис хаан” одон нь зөвхөн хувь хүний амжилтыг үнэлсэн шагнал бус, Монголын төр, нийгэм, шинжлэх ухаан, урлаг соёл, спорт болон дэлхийн тавцанд эх орныхоо нэрийг өндөрт өргөсөн гавьяат үйлсийг алдаршуулдаг төрийн эрхэм дээд шагнал билээ. Өнгөрсөн хугацаанд улс төрч, эрдэмтэн, уран бүтээлч, тамирчин, сансрын нисгэгч, олон улсын зүтгэлтэн гээд салбар бүрийн төлөөлөл энэхүү одонгийн эзэн болжээ. Харин энэ жилийн Монгол бахархлын өдрөөр Монгол төрийн эрхэм дээд шагналыг хэн хүртэх бол?