MSN:Хятад, Монгол хоёр улс хүчтэй шороон шуургатай тэмцэхийн төлөө тэмцэж байна

Хятадын хойд хэсэг, тэр дундаа нийслэл Бээжин хот шороон шуурганд байнга өртдөг. Сүүлийн жилүүдэд Хятадын эрдэмтэд, албаны хүмүүс шороон шуурганы эх үүсвэрийг хөрш Монгол Улсаас үүдэлтэй гэж тайлбарлаж буй. Тухайлбал, 2023 оны хавар Бээжинд тогтсон тоосжилтын ихэнх хэсэг нь Монголын зарим нутгаас үүссэн нь тус бүс нутгийн цаг уурын дулааралт, хуурайшилтаас үүдэлтэй. Монголын байгаль орчныг Хятадын асуудал гэж үзэх болсон. Хятадын интернэт хэрэглэгчид байгалийн баялгийг ашиглаж, байгаль орчныг сүйтгэж буйд Монголын малчид, уурхайчдыг буруутгаж байна. 2026 оны наймдугаар сард Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо цөлжилттэй тэмцэх асуудлаарх НҮБ-ын томоохон бага хурал болно.

Сүүлийн жилүүдэд Хятад улс цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, цөлжилттэй тэмцэх чиглэлээр өөрийн туршлагаа Монголд нэвтрүүлэхийг эрмэлзэж байгаа бөгөөд энэхүү хурал нь Хятад улс энэхүү үзэгдэлтэй тэмцэх чиглэлээр дэлхийд тэргүүлж буйгаа харуулах индэр болно. Гэсэн хэдий ч Хятадын цөлжилтийн эсрэг арга хэмжээ Монголд хэрхэн хэрэгжих вэ гэдэг асуулт хэвээр байна. Жишээлбэл, Хятадад эдгээр арга хэмжээ нь ихэвчлэн малчдад чиглэсэн байдаг бол Монголд нүүдлийн мал аж ахуй нь үндэсний өвөрмөц байдлын төв юм. 

Тоосжилт нэмэгдэж байгаа нь уур амьсгалын өөрчлөлт, хур тунадас багасаж, температурын өсөлт, цөлжилттэй холбоотой. Менежментийн буруу туршлагын улмаас газрын доройтол нь нүцгэн хөрсийг ил гаргахаас гадна тоосжилтыг өдөөдөг. Сүүлийн хэдэн арван жилд Хятад улс цөлжилтөөс сэргийлэхийн тулд өөрийн хил орчимд  хэд хэдэн арга хэмжээ авч байна. Эдгээрээс  1978 онд санаачилсан "Их ногоон хэрэм" бөгөөд энэ нь хойд, зүүн хойд, баруун хойд хэсэгт орших олон тооны цөл, элсэн цөлийг хязгаарлах зорилготой бөгөөд мод тарих замаар  элсийг тогтворжуулах зорилготой юм.

2023 онд Хятад, Монголын цөлжилтөөс урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх төвийг Улаанбаатар хотод байгуулсан. БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх  нарын уулзалтын үеэр Ши Жиньпин Монголын “Тэрбум модны хөдөлгөөн”-ийг дэмжихээ амласан. Энэхүү санаачилга нь 2030 он гэхэд улс даяар ийм хэмжээний мод тарих зорилготой юм.

Мөн Монгол Улстай хамтран ажилласнаар Хятадад цөлжилттэй тэмцэх арга зүйгээ өөрийн хилээс гадуур хэрэгжүүлэх боломжийг олгож байна.

Хятадын инженерүүд уламжлалт мод тарих, элсэн манханыг хөдөлгөөнгүй болгох арга техникийг боловсруулж, ган болон бетонон элсэн хашааны загвар зохион бүтээхэд ихээхэн туршлага хуримтлуулж, нарны зайн хавтангийн фермүүд, тэр дундаа салхины хамгаалалтын үүрэг гүйцэтгэдэг шинэ босоо хавтангуудыг суурилуулахад ач холбогдол өгсөөр байна.

Ой мод эсвэл нарны ферм болгохын тулд бэлчээрийн том талбайг хаах нь малчдын ашиглах боломжтой газрыг улам бүр багасгадаг. Хятадын нутаг дэвсгэрийн амбицаас болж ихэд зовниж, санаа зовдог олон монголчуудын хувьд Хятадын цагаан хэрэм “ногоон” хэдий ч Монгол руу тэлэх санаа нь тийм ч таатай биш юм.

Хятадаас ялгаатай нь Монгол бэлчээрийн талбайгаа хашаалдаггүй. Тус улс нүүдэлчдийн өв соёлоороо бахархдаг бөгөөд Хятадад хэрэгжүүлж байсан бэлчээрийг хашиж, малын тоо толгойг бууруулах хөтөлбөрүүд ардчилсан Монгол Улсад ихээхэн маргаан дагуулна.

Одоогоор хамтын ажиллагаа нь шинжлэх ухааны туршлага солилцоо, Монголын “Тэрбум мод” тарих хөдөлгөөнийг дэмжих хүрээнд хязгаарлагдаж магадгүй юм. https://www.msn.com/en-us/news/world/china-and-mongolia-are-battling-to-control-massive-dust-storms/ar-AA1SyjkF