“Yahoo”: Уур амьсгалын өөрчлөлт мазаалайн тоо толгойнд сөргөөр нөлөөлж байна

Шинжлэх ухаанд “Ursus arctos gobiensis” гэгддэг мазаалай баавгай нь зөвхөн Монголын говь цөлд байдаг хүрэн баавгайн дэд зүйл юм. Монголоор Мазаалай гэгддэг энэхүү хосгүй баавгайг Олон улсын байгаль хамгаалах нийгэмлэг (IUCN) баавгайн мэргэжилтнүүдийн бүлгээс Монголын ховор амьтдын Улаан номонд "нэн ховордсон" баавгайн ангилалд оруулжээ. Монгол орон цөөхөн хүн амтай, эрс тэс амьдрах орчинтой тул мазаалай амьд үлдэхийн тул олон сорилттой тулгардаг.

Амьдрах орчин ба тархалт

Мазаалай баавгай нь дэлхийн хамгийн хатуу ширүүн байгаль болох Монголын говь цөлд амьдрахад дасан зохицсон. Энэхүү элсэн цөл нь Монголын өмнөд хэсэг болон Хятадын хойд хэсгээр үргэлжилдэг бөгөөд ойролцоогоор 500 мянган хавтгай дөрвөлжин миль (1,295,000 хавтгай дөрвөлжин километр) талбайг эзэлдэг. Говь цөл нь эрс тэс температур, хуурай газар нутаг, усны нөөц хязгаарлагдмал байдгаараа онцлог юм. Генетикийн хяналтаас харахад одоогийн популяцийн тоо 31 орчим баавгай байна.

Мазаалай нь хүрэн баавгайн бусад дэд зүйлээс ерөнхийдөө жижиг байдаг. Насанд хүрсэн эр баавгай ойролцоогоор 211-304 фунт (96-138 кг) жинтэй бол эмэгчин нь ойролцоогоор 112-171 фунт (51-78 кг) жинтэй байдаг. Тэдний хоол нь үндсэндээ жимс, үндэс болон бусад ургамлаас бүрддэг.

Хамгаалах хүчин чармайлт

1959 оноос хойш мазаалай агнахыг хориглосон. 2005 онд санаачилсан Мазаалай төсөл нь мазаалай баавгайг хамгаалах үйлсэд тэргүүн эгнээнд явж ирсэн. Энэхүү төсөл нь энэхүү өвөрмөц дэд зүйлийн оршин тогтнохыг дэмжихэд чиглэсэн янз бүрийн үйл ажиллагаанд чиглэгддэг. Төслийн нэг гол зүйл бол мазаалайн хөдөлгөөнийг хянах, хянах зорилгоор GPS хиймэл дагуулын радио хүзүүвчийг ашиглах явдал юм. Төслийн баг 20 баавгайнд хүзүүвч зүүснээр тэдний зан байдал, амьдрах орчны ашиглалтын талаар үнэ цэнэтэй ойлголттой болсон. Үсний генетикийн шинжилгээ нь мазаалайн популяцийн динамикийг ойлгоход чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Энэхүү генетикийн шинжилгээ нь GPS-ийн хяналтын өгөгдөлтэй хослуулан судлаачдад баавгайнууд хүрээлэн буй орчин, баавгайн зан байдал, тэдний оршин тогтнох хоорондын хамаарлын талаархи цогц ойлголтыг өгсөн.

“Мазаалай баавгай” төслөөр Говийн их дархан цаазат газрын нутаг дэвсгэрт амьдардаг баян бүрдээс цуглуулсан дээжийг ашиглан ДНХ-д суурилсан популяцийн шинжилгээний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн. Урт хугацааны судалгаагаар баавгайн популяцийн хэмжээ ойролцоогоор 31 байсан бөгөөд цаг хугацааны явцад харьцангуй тогтвортой хандлагатай байна. Уур амьсгалын өөрчлөлт, ган гачгийн давтамж нэмэгдэж байгаа нь мазаалай баавгайн амьдрах орчин улам бүр тааламжгүй болж байгаа тул тулгардаг бэрхшээлийг улам хурцатгаж байна. Мазаалай баавгайн популяцид ажиглагдсан хязгаарлагдмал генетикийн олон янз байдал нь түүний урт хугацаанд оршин тогтноход аюул учруулж байна. Генетикийн олон янз байдал бага байгаа нь тухайн зүйлийн хүрээлэн буй орчны өөрчлөлтөд дасан зохицох чадварыг бууруулж, өвчин болон бусад генетикийн эмгэгүүдэд өртөмтгий байдлыг нэмэгдүүлдэг.

https://news.yahoo.com/desert-dwelling-gobi-bear-rarest-161558074.html?fr=sycsrp_catchall