“INDIATIMES”:Монголчууд яагаад зуны улиралд мах иддэггүй вэ

Монгол бол нүүдэлчин соёл иргэншил, эрс тэс уур амьсгал нь ард түмнийх нь  хооллолт, амьдралын хэв маягт нөлөөлдөг уламжлалтай орон юм. Монголчуудын соёлын нэгэн сонирхол татсан зүйл бол зуны улиралд мах хэрэглэхгүй байх явдал юм. Энэхүү улирлын чанартай хоолны дэглэм нь тухайн улсын түүх, байгаль орчин, оюун санааны зан үйлд гүн гүнзгий шингэсэн байдаг.

Монголчуудын зуны хоолны дэглэмийн тухай ойлголт

Зуны улиралд монголчууд махны хэрэглээгээ багасгаж, сүүн бүтээгдэхүүн, шинэ ногоо болон бусад ургамлын гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүнд түлхүү анхаардаг уламжлалтай. Энэхүү дадал нь хоол хүнсний хадгалалт, хүмүүсийн бие бялдрын сайн сайхан байдал зэрэг олон хүчин зүйлээс үндэслэдэг.

Байгаль орчны хүчин зүйлүүд

Монгол Улс хатуу ширүүн, хүйтэн өвөл, дулаан, хуурай зунтай. Монголчууд өвөл ихэвчлэн мах, ялангуяа өөх тос ихтэй зүйл хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь  хүйтэн температурыг тэсвэрлэхэд шаардлагатай эрчим хүч, дулааныг өгдөг.

Зуны улиралд Монголын тал нутагт олон төрлийн ургамал ургадаг. Шинэ өвс элбэг байгаа нь малыг байгалийн жамаар таргалуулах боломжийг олгодог бөгөөд энэ нь өвлийн улиралыг давж гарахад маш чухал юм. Зун бол мал сүрэг арвиждаг цаг гэж үздэг нь Буддын шашны зарчимд нийцүүлэн малыг зүй бусаар хороохгүй байхтай холбоотой. Буддын шашинтай Монгол орны хувьд оюун санааны зан үйл нь бүх амьд биетийг энэрэн нигүүлсэхийг илүүд үздэг. Энэхүү итгэл үнэмшил нь амьтдыг зуны улиралд мал чөлөөтэй бэлчээрлэх, үржих боломж олгодог.

Эрүүл мэндийн анхаарах зүйлс

Эрүүл мэндийн үүднээс авч үзвэл, сүүн бүтээгдэхүүнээр баялаг, мах багатай Монгол орны зуны хоолны дэглэм нь хэд хэдэн давуу талтай. Монголчууд зуны улиралд айраг, тараг, бяслаг, ааруул зэрэг олон төрлийн цагаан идээ хэрэглэдэг. Эдгээр бүтээгдэхүүн нь кальци, уураг, пробиотик зэрэг шим тэжээлт бодисоор баялаг. Зуны улиралд махны хэрэглээ бага байх нь халуун цаг агаарт хүнд хоол идсэнээс үүсэх хоол боловсруулах эрхтний асуудлаас сэргийлдэг. Монголчууд “хоол боловсруулах гал” зуны улиралд байгалиасаа сул байдаг тул мах гэх мэт хүнд, өөх тостой хоол боловсруулахад хүндрэлтэй гэж үздэг.

Орчин үеийн дасан зохицох, сорилтууд

Зуны улиралд махны хэрэглээг багасгах практик түгээмэл хэвээр байгаа ч хотжилт, импортын хүнсний олдоц зэрэг орчин үеийн сорилтууд нь  уламжлалт хоолны дэглэмд өөрчлөлт оруулж байна. Хот суурин газруудад уламжлал алдагдаж,  байна.

Зуны улиралд махнаас татгалздаг заншил нь Монголын байгаль орчин, соёл, оюун санааны өвөрмөц нөхцөл байдлын тусгал юм. Байгаль дэлхийгээ дээдэлж, хүн, амьтны сайн сайхан байдлыг эрхэмлэн дээдэлдэг энэхүү хоолны уламжлал нь улиралтай зохицон амьдрахын чухлыг илтгэдэг.

https://www.msn.com/en-in/news/other/why-people-in-mongolia-do-not-eat-meat-in-the-summer-season/ar-AA1oFjjM?ocid=BingNewsSerp