“GLOBALTIMES”: Хятад-Монголын хамтарсан археологийн баг Монгол Улсаас 1300 хүртэлх жилийн тэртээх руни бичээс илрүүлжээ

Хятад, Монголын хамтарсан археологийн баг Монгол Улсын Баянхонгор аймгийн нутагт хээрийн судалгаа хийх явцдаа руни бичгийн шинэ дурсгал илрүүлжээ. Энэхүү олдвор нь 1300 орчим жилийн тэртээх эртний Түрэгийн бичээсийн цөөн тооны дурсгалын санг баяжуулах чухал ач холбогдолтой бөгөөд эртний Торгоны замын судалгааг ахиулахад хувь нэмэр оруулна гэж судлаачид үзэж байна.

Уг бичээсийг уулын энгэрт ил гарсан байгалийн чулуун гадаргуугаас олсон бөгөөд руни үсгээр бичигдсэн, тод харагдах хэд хэдэн мөрөөс бүрдсэн байна. Бичээсийн зураас, тэмдэгтүүд нь маш сайн хадгалагдаж, тод ялгарч байгаа нь цаашдын судалгаанд үнэтэй шинэ материал болж байна гэж "The Paper" (paper.cn) цахим хуудаст мэдээлжээ.

Өвөр Монголын Их Сургууль болон Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академийн Археологийн хүрээлэнгийн хамтарсан баг археологийн хээрийн судалгааны стандарт журмын дагуу уг бичээсийг өндөр нарийвчлалтайгаар гэрэл зургийн аргаар баримтжуулах, байршлын зураглал үйлдэх, нарийвчилсан тэмдэглэл хөтлөх ажлыг зохион байгуулжээ.

Мөн тухайн бүс нутагт системчилсэн хайгуул судалгаа хийсэн болно. Эртний Түрэг бичиг буюу Эртний Түрэг руни бичиг гэгддэг энэхүү бичиг нь МЭ-ний 7-10-р зууны хооронд Монголын тал нутаг дахь Түрэгийн хаант улс, Уйгурын хаант улс болон бусад нүүдэлчин улс гүрнүүдийн өргөнөөр ашиглаж байсан бичиг юм. Үүний хамгийн алдартай жишээнд Орхоны хөндийд буй бичээсүүд багтдаг.

Руни бичээсүүд харьцангуй цөөн тоогоор хадгалагдан үлдсэн тул эдгээр нь эртний Түрэг, Уйгурын түүхийг судлахад үнэлж баршгүй чухал анхдагч эх сурвалж болдог. Шинээр илэрсэн бичээс бүр хэл шинжлэлийн шинэ баримт болон түүхэн мэдээллийг өгөх боломжтой байдаг. Хятад улсын баруун хойд хэсэгт орших Шаньси мужийн Сиань хотоос Тан улсын үеийн (618-907 он) хятад болон руни бичгээр сийлсэн хөшөөний бичээс олдсон тухай Синьхуа агентлаг өмнө нь мэдээлж байв.

Энэхүү бичээсэд Тан улсын үеийн Сиань (тухайн үед Чанъань гэгддэг байсан) хотод ирсэн Уйгурын нэгэн ноёны намтар түүхийг өгүүлсэн бөгөөд Торгоны замын дагуух харилцаа холбоог харуулж буйгаараа онцлог юм. Энэхүү шинэ олдвор нь Монголын тал нутаг дахь руни бичээсийн цуглуулгыг улам баяжуулж, эртний нүүдэлчин улсуудын түүхэн газарзүй, хэл бичиг, овог аймгийн бүтэц, тээврийн замыг судлахад шинэ бодит баримт болж байна. Түүнчлэн энэ нь Евразийн тал нутгийн соёл иргэншил болон тал нутгаар дайран өнгөрдөг эртний Торгоны замын судалгааг ахиулахад чухал эрдэм шинжилгээний ач холбогдолтой юм.

Энэхүү нээлт нь Хятад, Монгол улсуудын хоорондох археологийн салбар дахь практик хамтын ажиллагааны бас нэгэн амжилт бөгөөд соёлын өвийн судалгааг хөгжүүлэх, соёл иргэншлүүдийн харилцан солилцоог гүнзгийрүүлэх чиглэлээр хоёр улсын гаргаж буй хамтын хүчин чармайлтыг тодотгож байна. Археологийн хамтарсан баг хэл шинжлэл, түүх, археологийн чиглэлийн мэргэжилтнүүдтэй хамтран уг бичээсийг тайлж унших болон цогц судалгаа хийх ажлыг гүйцэтгэх болно. Судалгааны үр дүнг зохих цаг хугацаанд нь эрдэм шинжилгээний хүрээлэл болон олон нийтэд танилцуулах юм.

https://www.globaltimes.cn/page/202607/1366912.shtml